ၿမန္မာ့အလင္းႏႇင့္ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာမ်ားအား ျပည္သူပုိင္ သိမ္းခဲ့စဥ္က

ေရႇးေခတ္ ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာ၊ ဂ်ပန္ေခတ္ ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာႏႇင့္ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာ

တစ္ခ်ိန္က နာမည္ေက်ာ ္ပုဂၢလိက သတင္းစာမ်ား ျဖစ္ၾကေသာ ျမန္မာ့အလင္းႏႇင့္ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာ မ်ားအား ၃၁ ဇန္န၀ါရီ ၁၉၆၉ တြင္ ျပည္သူပုိင္ သိမ္းလုိက္ပါသည္။

ျပန္ၾကားေရးဌာန၏ အမိန္႕စာ

၃၁ ဇန္န၀ါရီ ၁၉၆၉ နံနက္ ၁၀ နာရီ အခ်ိန္တြင္ ျပန္ၾကားေရး ဌာနက အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာ အမႇတ္ ၃၁၃၊ ၃၂၄ တုိ႔ျဖင့္ ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာႏႇင့္ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာတုိ႔ကုိ ျပည္သူပိုင္ သိမ္းပုိက္ေၾကာင္း ေၾကညာလုိက္ပါသည္။ ျပန္ၾကားေရးဌာန အေနျဖင့္ ၁၉၆၅ ခုႏႇစ္ ဆိုရႇယ္လစ္ တည္ေဆာက္မႈအတြက္ လုပ္ပုိင္ခြင့္မ်ား အပ္ႏႇင္းသည့္ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၃(ခ)ျဖင့္ အပ္ႏႇင္းထားေသာ လုပ္ပုိင္ခြင့္မ်ားကုိ သံုးစြဲကာ ယင္းသုိ႔ သိမ္းပုိက္ ရပါေၾကာင္း ေတာ္လႇန္ေရး အစိုးရ ကုိယ္စားဆုိပါသည္။

ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာ ေကာ္မတီ

ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာႏႇင့္ ပုံႏႇိပ္လုပ္ငန္းမ်ား လႊဲေျပာင္းရယူေရး ေကာ္မတီကုိ ျပည္သူပုိင္ သတင္းစာတုိက္မ်ား ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕ အတြင္းေရးမႇဴး ဗိုလ္ႀကီးေစာျမင့္က ဥကၠ႒အျဖစ္ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး အဖြဲ႕၀င္မ်ားအျဖစ္ ဗဟုိပံုႏႇိပ္တုိက္ ဒုအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႇဴး(စက္) ဦး၀ါကင္း၊ ဂါဒီယန္ သတင္းစာတုိက္ အေထြေထြ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႇဴး ဦးလႇၾကင္၊ ေၾကးမုံ သတင္းစာတုိက္ ေငြစာရင္း အရာရႇိ ဦးထိန္၀င္းတုိ႔ ပါ၀င္ၾက၏။ အတြင္းေရးမႇဴးအျဖစ္ ျပည္သူပုိင္ သတင္းစာတုိက္မ်ား ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕ တြဲဖက္အတြင္းေရးမႇဴး ဦးေက်ာ္သိန္းက ေဆာင္ရြက္ပါသည္။ ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာ လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ယင္းေကာ္မတီက လႊဲေျပာင္း ရယူခဲ့ပါသည္။

ဟံသာ၀တီ သတင္းစာ ေကာ္မတီ

အလားတူ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာႏႇင့္ ပံုႏႇိပ္လုပ္ငန္းမ်ား ရယူလႊဲေျပာင္းေရး ေကာ္မတီကုိလည္း တစ္ၿပိဳင္နက္ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါသည္။ ယင္းေကာ္မတီတြင္ ဥကၠ႒ႏႇင့္ အတြင္းေရးမႇဴးတို႔မႇာ ဗိုလ္ႀကီးေစာျမင့္ႏႇင့္ ဦးေက်ာ္သိန္းတုိ႔ပင္ ျဖစ္ၾကပါသည္။ အဖြဲ႕၀င္မ်ား အေနျဖင့္မူ ဦး၀ါကင္း၊ ဗိုလ္တေထာင္ သတင္းစာတုိက္ အေထြေထြ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႇဴး ဦးတင္ေမာင္သန္း၊ လုပ္သား ျပည္သူ႔ေန႔စဥ္ သတင္းစာတုိက္ ေငြစာရင္းအရာရႇိ ဦးျမင့္ထြန္းတို႔ ပါ၀င္ၾကပါသည္။ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာတုိက္၏ လုပ္ငန္းကိစၥ အ၀၀ကုိ ယင္းေကာ္မတီက လႊဲေျပာင္းရယူ ခဲ့ရသည္။

အမိန္႔စာပါ အခ်က္မ်ား

ျပန္ၾကားေရးဌာန၏ အမိန္႔စာတြင္ ဥပေဒပုဒ္မ (၁၀)ႏႇင့္ (၁၁)တို႕အရ ပံုႏႇိပ္လုပ္ငန္းႏႇင့္ သက္ဆုိင္ေသာ စက္ပစၥည္း ကိရိယာမ်ား၊ စက္႐ံု၀င္းနယ္ေျမ၊ အေဆာက္အဦမ်ား၊ စကၠဴ၊ မင္အိုးမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္မ်ားကုိ အစိုးရပုိင္အျဖစ္ သတ္မႇတ္လုိက္ၿပီး သတင္းစာတုိက္က ေပးဆပ္ရန္ရႇိသည့္ ေႂကြးၿမီမ်ားကုိမူ အစိုးရက တာ၀န္မယူေၾကာင္း ေဖာ္ျပပါရႇိခဲ့သည္။ ထုိ႔ေနာက္ သတင္းစာတုိက္ လုပ္ငန္းဟူသမွ်ကုိ အသစ္ဖြဲ႕စည္း ထားၿပီးျဖစ္ေသာ လႊဲေျပာင္းေရး ေကာ္မတီမ်ားက ေဆာင္ရြက္ သြားၾကရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါသည္။

ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာ

ျမန္မာ့အလင္းကုိ ၁၉၁၂ ခုႏႇစ္ ဇြန္လတြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ဘားလမ္း(ယခု မဟာဗႏၶဳလ ပန္းၿခံလမ္း) အမႇတ္ ၅၁ မႇ ဦးေရႊၾကဴးက မဂၢဇင္းအျဖစ္ စတင္ထုတ္ေ၀ ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ ဆုိပါသည္။ ပထမတစ္လ တစ္ႀကိမ္ ထုတ္ရာမႇ မၾကာမီ ၁၅ ရက္ တစ္ႀကိမ္ ထုတ္ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ထုိ႔ေနာက္ ပထမ ကမၻာစစ္အတြင္း စစ္ေၾကးနန္း သတင္းလႊာအျဖစ္ တစ္ရက္ျခား ထုတ္ေ၀ခဲ့ပါသည္။

လူႀကိဳက္မ်ား လာေသာအခါ ၂၁ စက္တင္ဘာ ၁၉၁၄ မႇ စတင္ကာ ေန႔စဥ္ထုတ္ သတင္းစာအျဖစ္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ၾကသည္။

အေစာပုိင္းကာလ ဖန္တီးၾကသူမ်ား

ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာကုိ စတင္ထုတ္ေ၀စဥ္က ကုိယ္ပုိင္စာ ပံုႏႇိပ္စက္ မရႇိေသးဘဲ ပုိင္ရႇင္ဦးေရႊၾကဴး၊ လယ္တီပ႑ိတ ဦးေမာင္ႀကီးႏႇင့္ ဦးေက်ာ္(ပီမိုးနင္း)တုိ႔ သံုးဦးတည္းျဖင့္ ဖန္တီးေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ယင္းသုိ႔ ထုတ္ေ၀စ၌ပင္ ''မတ္လ ၁၅ ရက္ကို သတိျပဳပါ (Beware of the 15th of March)'' ဟူေသာ စာေၾကာင္းတို ကေလးကုိ ထည့္သြင္း မိရာမႇ စံုေထာက္ဌာနက လ်ိဳ႕၀ႇက္သတင္း ေပါက္ၾကားသည္ဆုိကာ ေခၚယူစစ္ေဆးျခင္းကုိ ခံခဲ့ရသည္။ ပီမုိးနင္းက သူ၏စာအုပ္ ေၾကာ္ျငာဟု ဆုိသည္။ သုိ႔ေသာ္ စံုေထာက္ဘက္က လက္မခံေပ။ မတ္ ၁၅ ရက္တြင္ ေရႊတိဂံုတပ္ေစာင့္ ရႇိတ္စစ္သားမ်ား သပိတ္ေမႇာက္မည့္ အေၾကာင္း ႀကိဳတင္ သတင္းရထားၿပီး ျဖစ္သည္ဟု ဆုိပါသည္။

သတင္းစာ ေခတၲရပ္စဲျခင္း

အာဏာပုိင္တုိ႔က အာမခံေၾကး က်ပ္ ၅၀၀၀ ေတာင္းခံစဥ္ ဦးေရႊၾကဴးက မေပးဘဲ သတင္းစာတုိက္ပိတ္ကာ ဂ်ပန္သုိ႔ ထြက္ခြာသြား၏။ လမ္းခရီးတြင္ ဗီယက္နမ္ျပည္ ေဆဂံုသို႔၀င္ကာ ျမင္ကြန္းမင္းသားႀကီးႏႇင့္ ေတြ႕ဆံုခဲ့သည္။ ျပင္သစ္ၾသဇာခံ မင္းသားႀကီးႏႇင့္ ေတြ႕ဆံုခဲ့ျခင္းကုိ ၿဗိတိသွ် အစိုးရက တစ္မ်ိဳးအဓိပၸာယ္ ေကာက္ကာ ဦးေရႊၾကဴး ဂ်ပန္မႇအျပန္ စင္ကာပူ အေရာက္တြင္ ျမန္မာျပည္သုိ႕ ျပန္လာခြင့္ မျပဳေတာ့ေပ။ စင္ကာပူ၌ ဦးေရႊၾကဴးက ဂ်ပန္မႇ ျပန္လာေသာ ဦးကုိကုိႀကီး ဆုိသူအား ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာကုိ ေရာင္းခ်လုိက္သည္။

အဆက္ဆက္ ကူးေျပာင္းျခင္း

ဦးကုိကုိႀကီးသည္ ျမန္မာျပည္သုိ႔ ျပန္ေရာက္ေသာအခါ ''ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာအသစ္'' အမည္ျဖင့္ ၁၄ ေမ ၁၉၁၉ မႇ စတင္ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ ထုိစဥ္က အယ္ဒီတာမ်ားမႇာ ဦးစိမ္း၊ ဆရာသင္ႏႇင့္ ဦးဘသန္းတုိ႔ ျဖစ္ၾကသည္။ ေနာက္ပိုင္း ဦးေမာင္ႀကီးလက္သုိ႔ ေျပာင္းသြားခဲ့သည္။ ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာသည္ အမ်ဳိးသားေရး စိတ္ဓာတ္ ႏိုးၾကားတက္ႂကြေစရန္ မ်ားစြာ အေထာက္အကူ ျပဳခဲ့ပါသည္။

ဂ်ပန္ေခတ္ ဆက္လက္ထုတ္ေ၀

ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာကုိ ဂ်ပန္ေခတ္ အတြင္း ၁၃ မတ္ ၁၉၄၂ တြင္ ျပန္လည္ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ ထိုစဥ္က အယ္ဒီတာမႇာ ဦးသန္းတင့္ (စာေရးဆရာဓူ၀ံ) ျဖစ္သည္။ တစ္ေစာင္လွ်င္ ေျခာက္ဆင့္ႏႈန္းျဖင့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ကုိယ့္မင္းကုိယ့္ခ်င္း လမ္းရႇိ ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာတုိက္မႇ ႐ိုက္ႏႇိပ္ထုတ္ေ၀ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ၁၉၄၅ ခုႏႇစ္ ဧၿပီလကုန္တြင္ ေခတၲရပ္နား သြားခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ျမန္မာ့အလင္းက လြတ္လပ္ေရး ေခတ္တြင္ ျပန္လည္ ေပၚထြက္လာခဲ့သည္။

ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာကုိ ဆက္လက္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ၾကရာ ၁ စက္တင္ဘာ ၁၉၆၆ ေတာ္လႇန္ေရး ေကာင္စီ လက္ထက္တြင္ ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာတုိက္ပုိင္ရႇင္ ဦးဘေအးလက္မႇ ကာယလုပ္သားမ်ားက လႊဲေျပာင္း ရယူခဲ့ၾကသည္။ ထုိ႔ေနာက္ ျပည္သူပိုင္အျဖစ္ သိမ္းပိုက္လိုက္ျခင္း ျဖစ္သည္။

ဟံသာ၀တီ သတင္းစာ

ဟံသာ၀တီ သတင္းစာကုိ အာေမနီယံလူမ်ိဳး ရစ္ပလီဆုိသူက စတင္ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ ရစ္ပလီသည္ မင္းတုန္းမင္း၏ ေမြးစားသားအျဖစ္ ထင္ရႇားခဲ့သူျဖစ္ၿပီး သီေပါမင္းႏႇင့္အတူ ဆရာမႇတ္ႀကီး (ေဒါက္တာေဂ်အီးမတ္ခ္) ၏ သံတဲေက်ာင္း တက္ခဲ့သူလည္း ျဖစ္သည္။ ၁၈၈၆ ခုႏႇစ္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ၃၄ လမ္း၌ ပံုႏႇိပ္တုိက္ စတင္တည္ေထာင္ကာ စာအုပ္မ်ား ပံုႏႇိပ္ေနခဲ့သည္။ ထုိ႔ေနာက္ ၁၈၉၇ ခုႏႇစ္တြင္ ဟံသာ၀တီ ၀ိကလီရဗ်ဴး (Hanthawaddy Weekly Review) ကုိ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ ျမန္မာ ဘုရင္လက္ထက္ သံေတာ္ဆင့္ ဦးေရႊေတာင္ကုိ အယ္ဒီတာအျဖစ္ ခန္႔အပ္ခဲ့သည္။

လက္ေျပာင္းလက္လႊဲ

ဟံသာ၀တီ သတင္းစာသည္ ဒုိင္အာခီ ေခတ္တြင္ ႏႇစ္အတန္ၾကာ ရပ္စဲသြားၿပီး စစ္ၿပီးေသာအခါ ၿဗိတိသွ်ဘားမား ကုမၸဏီမႇ သူေဌးဦးညြန္႔သုိ႔ လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့ရသည္။ ဦးညြန္႔လက္ထက္ ၂၉ ႏို၀င္ဘာ ၁၉၄၅ (အမ်ိဳးသားေန႔) တြင္ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာကုိ တစ္ဖန္ျပန္လည္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ရာ လူႀကိဳက္မ်ား လႇပါသည္။ ထိုစဥ္က အယ္ဒီတာမႇာ ဦးထြန္းေဖ ျဖစ္ၿပီး ေနာက္ဆံုး တာ၀န္ယူခဲ့သည့္ အယ္ဒီတာမႇာမူ ဦးဘေဖ ျဖစ္ပါသည္။ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာကုိ တနလၤာေန႔မႇတစ္ပါး ေန႔စဥ္ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။

ႏိုင္ငံေတာ္ လုပ္ႀကံမႈသတင္း

၁၉ ဇူလုိင္ ၁၉၄၇ တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္တုိ႔ လုပ္ၾကံခံခဲ့ရၿပီး ထုိေန႔ညေန၌ပင္ ဂဠဳန္ဦးေစာကုိ ႏိုင္ငံေတာ္ လုပ္ၾကံမႈျဖင့္ ဖမ္းဆီးလုိက္ေၾကာင္း သတင္းအား ေနာက္တစ္ေန႔ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာကသာ ဦးဦးဖ်ားဖ်ား ေဖာ္ျပႏိုင္ခဲ့သည္။ သို႔ျဖင့္ ေစာင္ေရ ၈၀၀၀ ရႇိ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာမႇာ ေစာင္ေရ ၁၆၀၀၀ သုိ႔ ခ်က္ခ်င္း ျမင့္တက္သြားခဲ့သည္။

ဆက္လက္ ထုတ္ေ၀သြားေရး

ျမန္မာ့အလင္းႏႇင့္ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာ ႏႇစ္ေစာင္စလံုးကုိ ျပည္သူပုိင္ သိမ္းလုိက္ေသာ္လည္း လံုး၀ရပ္နားမႈ မရႇိဘဲ အစဥ္မျပတ္ ဆက္လက္ ထုတ္ေ၀သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း အစိုးရ ျပန္ၾကားေရးဌာနမႇ ထုတ္ျပန္ေၾကညာ ခဲ့ပါသည္။ ယင္းသို႔ ေၾကညာသည့္ အတုိင္းလည္း သတင္းစာမ်ားကုိ စဥ္ဆက္မျပတ္ ဆက္လက္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ပါသည္။